Wat is baking soda? Verschil met soda en bakpoeder

Het staat bij bijna iedereen wel ergens in een keukenkastje, maar weet je eigenlijk wat baking soda is? En is dat nou hetzelfde als die zak soda onder het aanrecht, of als bakpoeder? Ik merkte dat ik het zelf ook regelmatig door elkaar haalde, terwijl het verschil best belangrijk is. Met het ene poeder bak je een luchtige cake, met het andere wil je dat juist nooit doen. Tijd om het eens op een rijtje te zetten.

Wat is baking soda precies?

Baking soda is een fijn, wit poeder met de chemische naam natriumbicarbonaat (NaHCO₃). Het is een mild alkalisch zout: het neutraliseert zuren, neemt geurtjes op en schuurt een heel klein beetje. Daardoor is het zowel in de keuken als bij het schoonmaken een handig middel. In bakrecepten werkt het als rijsmiddel. Zodra het in contact komt met iets zuurs, zoals karnemelk, yoghurt of citroensap, ontstaat koolzuurgas en dat maakt je beslag luchtig.

Baking soda komt van nature voor in gesteente en wordt onder andere gewonnen uit het mineraal trona. Het is niet giftig en je mag het gewoon eten in de kleine hoeveelheden die in een recept staan.

Is zuiveringszout hetzelfde als baking soda?

Ja. Zuiveringszout is gewoon de Nederlandse naam voor baking soda. Je komt ook de namen natriumbicarbonaat, natriumwaterstofcarbonaat of baksoda tegen. Het is allemaal precies hetzelfde product. Dus vraag je je af wat zuiveringszout is: het is dat witte poeder uit Amerikaanse recepten, maar dan met een Hollands etiket.

Wat is soda, en waarom is het geen baking soda?

Hier gaat het vaak mis. Gewone soda, ook wel schoonmaaksoda, huishoudsoda of kristalsoda genoemd, is natriumcarbonaat (Na₂CO₃). Dat klinkt bijna hetzelfde, maar het is een stuk sterker. Waar baking soda in water een pH rond de 8 heeft, zit schoonmaak soda rond de 11. Het lost vet en vuil daardoor veel beter op, maar het is ook irriterend voor je huid en ogen. En het belangrijkste: soda is niet eetbaar. Bakken of koken met schoonmaaksoda is dus echt geen goed idee.

Herken je die harde klonten in de zak soda van je oma? Dat komt doordat kristalsoda water bevat. Dat maakt het iets milder in gebruik, maar door dat vocht klontert het als het lang ligt.

Wat is washing soda in het Nederlands?

Kom je in een Engelstalig schoonmaakfilmpje washing soda tegen? Dan bedoelen ze gewone soda, oftewel schoonmaaksoda. Baking soda is dus iets anders dan washing soda, ook al lijken de namen op elkaar.

Drie witte poeders op een rij

Om het verschil tussen gewone soda en baking soda, en bakpoeder als derde in het rijtje, in één oogopslag te zien:

• Baking soda (zuiveringszout): natriumbicarbonaat, mild, eetbaar. Voor bakken, geurtjes en licht schoonmaakwerk.
• Soda (schoonmaaksoda, huishoudsoda, kristalsoda): natriumcarbonaat, sterk, niet eetbaar. Voor ontvetten, ontstoppen en zwaar poetswerk.
• Bakpoeder: baking soda met een zuur en wat zetmeel erbij. Alleen voor in de keuken.

En bakpoeder dan?

Bakpoeder bestaat voor een groot deel uit baking soda, maar het zuur zit er al in. Daardoor rijst het ook in een recept zonder karnemelk of yoghurt. Baking soda heeft dat zuur juist wél nodig, anders krijg je een zeepachtige, wat bittere smaak. Je kunt ze dus niet zomaar één op één omwisselen. Staat er baking soda in je recept, gebruik dan ook echt baking soda.

Waar gebruik je baking soda voor in huis?

Buiten de keuken is baking soda vooral sterk in het wegwerken van geurtjes en het mild schuren van vuil. Dit zijn mijn favoriete toepassingen:

• Frisse matras of bank. Strooi een dun laagje, laat het een paar uur inwerken en zuig het daarna op. Handig als je je matras reinigen wilt zonder nat te worden, en ook prima als je een stoffen bank schoonmaken op je lijstje hebt staan.
• Geurtjes in de koelkast. Een open bakje baking soda op een plank neemt luchtjes op. Vervang het elke paar maanden.
• Aangebrande pan. Bodempje water erin, flinke schep baking soda, even laten koken en daarna afschrapen.
• Schuurpasta. Meng baking soda met een beetje water tot een pasta voor de gootsteen, de ovenruit of vieze voegen.
• Stinkende schoenen en sporttassen. Een lepel erin, een nacht laten staan en uitkloppen.

Wil je het echt structureel bijhouden? Zet die maandelijkse matras- en koelkastbeurt dan meteen in je schoonmaakschema. Gebruik baking soda liever niet op aluminium, gelakt hout of glanzend natuursteen, want het kan daar doffe plekken of krasjes geven.

Wanneer pak je liever schoonmaaksoda?

Voor vette, hardnekkige klussen is gewone soda gewoon effectiever. Je hebt er veel minder van nodig dan van baking soda. Denk aan een verstopte afvoer (een paar eetlepels soda met heet water), vette afzuigkapfilters laten weken, groene aanslag op tuintegels of een vette was voorbehandelen. Draag daarbij wel handschoenen, zet het altijd buiten bereik van kinderen en gebruik het niet op aluminium, wol of zijde.

Bruisen met azijn: werkt dat echt?

Het is misschien wel de bekendste schoonmaaktip van internet: baking soda met azijn. Het bruist prachtig, maar eerlijk is eerlijk, daarna heb je vooral water, een beetje zout en koolzuurgas over. Zuur en base heffen elkaar namelijk op. Het borrelen kan wat vuil losmaken in een afvoer, maar een supermiddel wordt het er niet van. Beter werkt het als je ze los na elkaar gebruikt: eerst schrobben met baking soda tegen vet en vuil, en daarna naspoelen met azijn tegen kalk.

Is baking soda gevaarlijk?

In normale hoeveelheden is baking soda een veilig middel. Je bakt er immers mee. Je moet er alleen geen grote hoeveelheden van binnenkrijgen, en stuif het niet in je ogen. Bij soda ligt dat anders: dat is een echt schoonmaakmiddel dat je huid en ogen kan irriteren. Bewaar de twee daarom het liefst op verschillende plekken, en zet een duidelijk etiket op een pot als je baking soda overschept.

Waar vind je het in de winkel?

Baking soda koop je in vrijwel elke supermarkt, zoals Albert Heijn, Jumbo en Lidl. Kijk bij de bakproducten of tussen de schoonmaakmiddelen, want het ligt soms op beide plekken. Ook drogisten zoals Kruidvat en winkels als de Action verkopen het, vaak in grotere verpakkingen voor in huis. Schoonmaaksoda vind je in de supermarkt altijd bij de huishoudelijke producten.

Veelgestelde vragen

Wat is de Nederlandse naam voor baking soda?

Zuiveringszout. Soms zie je ook natriumbicarbonaat of baksoda op de verpakking staan.

Hoe weet ik of mijn baking soda nog werkt?

Doe een theelepel in een scheutje azijn of citroensap. Bruist het flink, dan is het nog goed. Gebeurt er weinig, dan kun je het beter vervangen, zeker voor bakrecepten.

Kan ik soda gebruiken als ik geen baking soda heb?

Voor schoonmaken soms wel, maar in de keuken nooit. Soda is niet eetbaar, dus voor bakken of koken heb je echt baking soda of bakpoeder nodig.