Luchtvochtigheid in huis: zo vind je de gouden middenweg tussen klam en kurkdroog

Beslagen ramen in de ochtend, een muffe geur in de slaapkamer of juist een kriebelkeel zodra de verwarming aanslaat? Grote kans dat de luchtvochtigheid in huis niet helemaal in balans is. Je ziet het niet, maar je merkt het wel: aan je huid, aan je slaap en op den duur ook aan je muren. Gelukkig is het met een paar slimme gewoontes prima op te lossen. Ik zet hieronder op een rij wat goed is, hoe je het meet en wat je doet als de waarde te hoog of te laag is.

Wat is een goede luchtvochtigheid in huis?

Een goede luchtvochtigheid in huis ligt tussen de 40 en 60 procent. Zit je rond de 50 procent, dan zit je helemaal goed. Dat is de ideale luchtvochtigheid in huis: de lucht voelt fris, je slijmvliezen drogen niet uit en schimmel krijgt weinig kans.

Het gaat hierbij om de relatieve luchtvochtigheid. Dat getal zegt hoeveel waterdamp de lucht bevat, vergeleken met de maximale hoeveelheid die lucht bij die temperatuur kan vasthouden. Warme lucht kan meer vocht dragen dan koude lucht. Daarom schommelt het percentage zodra je de thermostaat hoger of lager zet.

De normale luchtvochtigheid per ruimte

Niet elke kamer is hetzelfde. In de badkamer schiet de waarde na een warme douche makkelijk naar 80 procent of hoger. Dat is normaal, zolang hij binnen een uur weer zakt. Een handig houvast:

• Woonkamer: 40 tot 60 procent
• Luchtvochtigheid slaapkamer: 40 tot 55 procent, iets lager mag, want je ademt er de hele nacht vocht uit
• Keuken en badkamer: tijdelijk hoger is prima, structureel boven de 65 procent niet
• Babykamer: rond de 50 procent, niet te droog en niet te vochtig

Luchtvochtigheid in huis meten

Meten is weten. Met een hygrometer, ook wel luchtvochtigheidsmeter, weet je binnen een paar minuten waar je staat. Een simpel digitaal exemplaar kost zo’n 10 tot 20 euro. Veel modellen tonen meteen de temperatuur erbij, en dat is handig, want die twee horen bij elkaar.

Zet de meter op ooghoogte, uit de buurt van de radiator, het raam en de waterkoker. Kijk niet alleen naar één moment, maar naar het verloop over een paar dagen. Een slimme thermostaat of een ventilatiesysteem met sensoren laat de waarde soms ook zien. Check dan wel even of die sensor op een logische plek hangt.

Is 70 of 80 procent luchtvochtigheid in huis te hoog?

Is 70 procent luchtvochtigheid te hoog? Als het af en toe gebeurt, bijvoorbeeld na het koken, dan is het geen ramp. Blijft de luchtvochtigheid in huis langere tijd rond de 70 procent hangen, dan is het wel te hoog. Bij 80 procent krijg je vrijwel zeker last van condens, muffe luchtjes en schimmel in hoeken en kitranden. Ook huisstofmijt voelt zich bij een hoge luchtvochtigheid prima thuis, en dat merk je als je gevoelige luchtwegen hebt.

Vooral in de herfst en winter zie je hoge waarden. Je zet de ramen minder vaak open, de was droogt binnen en koude buitenmuren trekken vocht aan. Komt het vocht niet van binnenuit maar door de muur heen, dan heb je met een ander probleem te maken. Bij vocht in de muur los je het met ventileren alleen niet op.

Zo krijg je de luchtvochtigheid in huis omlaag

Een gemiddeld huishouden produceert zo’n 10 liter vocht per dag. Denk aan douchen, koken, ademen, planten en de was. Dat vocht moet ergens heen. Met deze tips laat je de luchtvochtigheid in huis verlagen:

• Ventileer slim: laat ventilatieroosters altijd open en zet de mechanische ventilatie nooit uit. Zet daarnaast een paar keer per dag tien minuten de ramen tegen elkaar open.
• Kook met de afzuigkap aan en met een deksel op de pan. Laat de kap nog tien minuten doordraaien.
• Trek de douche droog met een wisser en laat de badkamerdeur dicht terwijl de afzuiging draait.
• Droog de was buiten of in een (condens)droger. Een rek met natte was geeft al snel een paar liter vocht af.
• Stook gelijkmatig: laat koude kamers niet helemaal afkoelen. Koude muren en ramen zijn precies de plekken waar condens neerslaat.
• Zet een luchtontvochtiger in als de waarde ondanks alles boven de 60 procent blijft. Een elektrische ontvochtiger haalt echt liters water uit de lucht.

Een bakje met zout of een vochtvreter helpt in een kast of kleine berging, maar in een woonkamer merk je er weinig van. Hetzelfde geldt voor een schaaltje baking soda: dat neemt vooral geurtjes op. Wil je weten waar baking soda wel goed voor is, dan is dat een leuk huismiddel om in huis te hebben.

Zie je al zwarte puntjes op het plafond of rond het raamkozijn? Pak dan eerst de oorzaak aan en daarna de plekken zelf. Het blijft anders terugkomen, zeker als je schimmel op het plafond alleen wegpoetst.

Te lage luchtvochtigheid in huis: is 35 procent te laag?

Is een luchtvochtigheid van 35 procent in huis te laag? Een paar dagen is dat niet erg, maar wekenlang wel. Onder de 40 procent krijg je sneller droge ogen, een droge huid, statisch haar en een schorre keel bij het opstaan. Ook houten vloeren, meubels en instrumenten kunnen gaan krimpen en scheuren. Op koude, droge vorstdagen met de verwarming hoog zie je zelfs waarden van 30 procent.

Luchtvochtigheid in huis verhogen

Wil je de luchtvochtigheid in huis verhogen? Dan zijn er een paar simpele trucs:

• Zet de verwarming een graadje lager. Hoe warmer de lucht, hoe lager de relatieve vochtigheid. Rond de 19 tot 20 graden is vaak al genoeg.
• Hang waterbakjes aan de radiator of zet een schaal water in de vensterbank boven de verwarming.
• Kies kamerplanten met grote bladeren, zoals een monstera of een strelitzia. Ze verdampen water en maken de ruimte ook nog eens een stuk gezelliger. Sommige luchtzuiverende planten doen allebei tegelijk.
• Laat de deur open na het douchen als de rest van het huis erg droog is.
• Gebruik een luchtbevochtiger in de slaapkamer. Maak hem wel wekelijks schoon, anders groeien er bacteriën in het reservoir.

Waarom het binnen in de winter zo anders voelt

Dit is waar veel mensen van in de war raken. Buiten is het in de winter vaak nat en mistig, met een luchtvochtigheid van 90 procent. Toch kan het binnen kurkdroog zijn. Koude buitenlucht bevat namelijk maar weinig vocht in absolute zin. Zodra je die lucht binnen opwarmt naar 20 graden, daalt het percentage flink.

Het omgekeerde gebeurt ook. Woon je in een goed geïsoleerd huis, ventileer je weinig en droog je de was binnen? Dan kan de luchtvochtigheid in huis juist in de winter oplopen tot 70 of zelfs 85 procent. Beslagen ramen zijn dan het eerste signaal. Wat werkt is een vaste routine: elke ochtend kort luchten, de ventilatie op de goede stand en de ramen even droog nemen.

Checklist voor een gezonde luchtvochtigheid in huis

• Hygrometer in de woonkamer en de slaapkamer
• Waarde tussen 40 en 60 procent? Top, zo houden.
• Boven de 60 procent: meer ventileren, was naar buiten, eventueel een ontvochtiger
• Onder de 40 procent: thermostaat lager, waterbakjes, planten of een bevochtiger
• Blijft het te vochtig ondanks alles? Laat een vakman kijken naar lekkages, koudebruggen of je ventilatiesysteem.

Veelgestelde vragen

Hoe hoog moet de luchtvochtigheid in huis zijn?

Tussen de 40 en 60 procent, met 50 procent als mooi midden.

Wat is de beste luchtvochtigheid in de slaapkamer?

Ongeveer 40 tot 55 procent. Een iets koelere, goed geventileerde slaapkamer slaapt het lekkerst.

Helpt een open raam als het buiten regent?

Ja, meestal wel. Koude buitenlucht bevat in absolute zin minder vocht dan warme binnenlucht. Kort luchten helpt dus, ook als het regent.